Wykłady dla III roku


<<< Powrót

(układ w porządku alfabetycznym, według osób prowadzących)

Joanna Piątkowska-Małecka
Nauki o środowisku
trzy lub cztery pisemne kolokwia sprawdzające zaprezentowaną wiedzę


Ewa Wipszycka-Bravo
Historia starożytna
Egzamin jednolity, bez próby profilowania go zgodnie z zainteresowaniami studentów. W części podręcznikowej ma być jednakowy dla wszystkich, o ograniczonej liczbie lektur do wyboru, bez tekstów źródłowych. Ma być okazją do zdobycia podstawowej wiedzy o całej historii starożytności w czasach antycznych w basenie Morza Śródziemnego: procesach historii gospodarczo-społecznej, elementarnej wiedzy o ustroju państw antycznych, periodyzacji dziejów antycznych i jej podstawie, najważniejszych wydarzeniach politycznych.
Radzę zacząć pracę do egzaminu od lektury jednego z następujących podręczników licealnych:
A. Ziółkowski, Dzieje starożytne, 1. Podręcznik dla klasy pierwszej szkół średnich WSiP
1999 (podręcznik świetny, oryginalny, namawiam przede wszystkim na jego lekturę)
A. Ziółkowski Człowiek i historia. I. Czasy starożytne, WSiP 2002 (trochę gorszy od poprzedniego)
W. Lengauer, Ludzie, społeczeństwo, cywilizacje. Cz. I Starożytność , WSiP 2002
 E. Wipszycka, Historia dla maturzysty. Starożytność (liceum ogólnokształcące, zakres rozszerzony) , Wydawnictwo Szkolne PWN 2003
Lektury dodatkowe: (do wyboru). Na ich temat rozmawiam z każdym egzaminowanym, oczywiście wybieram sobie jedną pozycję lub dwie Jeśli Państwo będą mieli wątpliwości jak daleko sięgają moje wymagania odnośnie tematyki lektur, radzę przyjść do mnie na rozmowę. Jeden jednak warunek musi być spełniony: powinni Państwo przeczytać co najmniej jedną pozycję, aby móc rozmawiać na jej temat
Egzamin obejmuje dzieje Grecji od początków I tysiąclecia p.n.e. (od „Wieków Ciemnych”), hellenizm i Rzymu do Teodozjusza Wielkiego (koniec IV w.)
Gorąco pragnę nie zadawać pytań pomocniczych, przy formułowaniu oceny biorą pod uwagę formę odpowiedzi. Powinni być Państwo przygotowani na pytania porównawcze typu: „Proces spisywania praw obyczajowych w polis greckich i w Rzymie”, „Niewolnictwo w Grecji i Rzymie”. 
Na co trzeba zwrócić uwagę
[uwaga: to nie są pytania egzaminacyjne; tematy nie są ułożone chronologicznie]
1. Geografia świata śródziemnomorskiego (czytać należy wszystko i zawsze z mapami: fizycznymi i politycznymi; dla niektórych terenów obejrzeć przed egzaminem atlas Barringtona, jest w Lektorium Instytutu Historycznego i w Papirologii)
2. Proces rozszerzania się granic świata antycznego (tzw. Wielka Kolonizacja, kolonizacja czasów hellenistycznych, mapa polityczno-etniczna Italii w początkach III w. p.n.e., rozwój imperium romanum, tu oczywiście wojny czasów republiki i wczesnego cesarstwa, kurczenie się świata rzymskiego w III i IV w.)).
3. Ważne konflikty wojenne starożytności: wojny grecko-perskie, wojny peloponeskie, podporządkowanie polis greckich hegemonii macedońskiej w IV w. p.n.e., wyprawa Aleksandra W., podstawowe konflikty w świecie hellenistycznym (III w. p.n.e.), podporządkowanie hellenistycznego Wschodu republice rzymskiej, proces podboju Italii przez Rzym, wojny punickie, opanowanie Zachodu przez Rzym w czasach republiki.
4. System prowincjonalny w Rzymie w czasach republiki i cesarstwa.
5. Wojny domowe u schyłku republiki rzymskiej – panowanie Oktawiana Augusta.
6. Wojny z barbarzyńcami na terenie barbaricum w I i II w. (z wojnami za Marka Aureliusza włącznie).
7. 50 lat kryzysu III w. (ze względu na barbaricum, którym wielu z Was się interesuje będę często pytać o ten okres)
8. Odbudowa stabilności państwa za Dioklecjana i Konstantyna.
9. Wschodnia flanka imperium romanum: Partowie i Persowie.
10. Uzurpacje władzy cesarskiej III i IV w.
11. Rzym i barbarzyńcy od połowy IV do początków V w.
11. Koniec państwa rzymskiego na Zachodzie, nowa mapa dawnego imperium w V w.
12.Miasto w basenie Morza Śródziemnego: proces urbanizacji w Grecji; procesy urbanizacyjne w państwach hellenistycznych; urbanizacja w imperium romanum.
13.Procesy: hellenizacja i romanizacja.
14. Handel (przedmioty, którymi handlowano, drogi handlowe, organizacja handlu).
15. Niewolnicy i niewolnictwo (formy, specyfika niewolnictwa w Rzymie III w. p.n.e. – II w. n.e., powstania niewolnicze).
16. Elity społeczności antycznych: Grecja archaiczna (specjalny casus: Sparta), Grecja klasyczna, monarchie hellenistyczne, wczesna republika w III – I w. p.n.e. (senatorzy, nobilowie, ekwici); czasy cesarstwa (stan senatorski i ekwicki, arystokracja municypalna).
17. System sprawowania władzy: polis, monarchowie czasów hellenistycznych i ich stosunki z polis; republika rzymska w III – II w. p.n.e. Istota kryzysu I w. p.n.e.; pryncypat; ustrój późnego cesarstwa.
18. Sztuka wojenna: falanga grecka czasów archaicznych i klasycznych, falanga macedońska, zmiany w sposobie prowadzenia wojny w czasach hellenistycznych, kolejne wcielenia armii rzymskiej w czasach republikańskich, armia wczesnego cesarstwa, nowy system obronny od Dioklecjana. 
Z wielkim naciskiem zwracam uwagę na problematykę polis (geneza, typy, cechy charakterystyczne ustroju, wpływ na kulturę). Warto by Państwo przeczytali na ten temat stosowne ustępy podręcznika: B.Bravo, E.Wipszycka. 
Problematyka historii religii: pytania będą dotyczyły wybranej lektury. 
Dobrze jest sprawdzić czy poprawnie rozumieją Państwo terminy
oligarchia, tyrani, periojkowie, heloci, hegemonia, hoplici, hetajrzy, falanga, triera, honores – cursus honorum, patron, klient, plebejusze, patrycjusze, proletariusze, senatorzy, nobilowie, ekwici, kolonia, municypium, august, cezar, komicja, konsulowie, trybuni plebejscy, pretorzy, cenzorowie, kwestorzy, edylowie, dyktatorzy, augurowie, auspicja, synkretyzm, religia tradycyjna, princeps.
Terminy egzaminów
Poza terminami zerowymi, zaproponuje daty w czerwcu i lipcu. Godzę się na terminy indywidualne (proszę się zapytać kolegów). Zgodnie z prawem terminy we wrześniu (na pewno dwa różne) są poprawkowe. Po zakończeniu sesji poprawkowej nie mam prawa egzaminować bez zgody władz I.A.
Egzaminy będą ustne. Pragnę, by polegały nie na odpytywaniu mniej lub bardziej mechanicznym, ale na rozmowie. Poświęcam na nie dużo czasu. Mogę zrobić spotkanie informacyjne o moich wymaganiach na samym początku czerwca.
Wszyscy pragnący zdać u mnie egzamin muszą to zgłosić w toku maja-czerwca, chcę wiedzieć ile czasu powinnam zarezerwować na spotkania z Państwem
Lektury egzaminacyjne 
Podręczniki
Nie mam jednego podręcznika do zaproponowania poza:
M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, wyd. Trio, 1998 – uprzedzam jednak, że zawiera on więcej informacji niż będę wymagać na egzaminie (czasami mniej, to prawda). Stary podręcznik J. Wolskiego, Historia Powszechna. I. PWN (mnóstwo wydań) nie wchodzi w rachubę gdyż drastycznie przestarzały.
Trzeba będzie korzystać z kilku pozycji na raz szukając odpowiednich wiadomości:
Th.. R. Martin, Starożytna Grecja od okresu prehistorycznego do okresu hellenistycznego, Wyd. Prószyńskiego 1998 (raczej trochę za mało)
F. W. Walbank, Świat hellenistyczny, Wyd. Prószyńskiego 2003
(może być)
B. Bravo, E. Wipszycka, Historia starożytnych Greków, t. I (PWN 1988), t. III (PWN 1992)
(podręcznik za bogaty, warto uwzględnić do egzaminu: t. I, Charakterystyka środowiska geograficznego, Społeczeństwo czasów archaicznych, Kolonizacja doby archaicznej, Epoka wojen perskich
t. III, Charakterystyka monarchii hellenistycznej i sztuki wojennej, miasta greckie)
M. Jaczynowska, Imperium Romanum, PWN 1995
A. Ziółkowski, Historia Rzymu, PTPN 2004 (najlepszy podręcznik w języku polskim, ale też najobszerniejszy, za obszerny na nasze potrzeby, za to ciekawy)
Lektury do wyboru (po jednej z trzech działów)
I. Biografistyka – historia polityczna
A.R. Birley, Hadrian, PIW 2002
R. Browning, Justynian i Teodora, PIW 1971
G. Charles-Picard, Hannibal, PIW 1971
E. Dąbrowa, Gaugamela 331 p.n.e., Bellona 1988 razem z R. Kulesza, Ateny – Sparta 431-404 p.n.e., Bellona 1997
M. Grant, Gladiatorzy, Ossolineum 1990 razem z D. Słapek, Gladiatorzy i polityka. Igrzyska w okresie późnej republiki rzymskiej 1995
P. Green, Aleksander Wielki, PIW 1978
K. Nawotka, Aleksander Wielki, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej 2004
M.J. Olbrycht, Aleksander Wielki i świat irański, Wyd. Uniw. Rzeszowskiego 2004
P. Grimal, Marek Aureliusz, PIW 1991
M. Hadas-Lebel, Józef Flawiusz. Żyd rzymski, Volumen 1997
N.G.L. Hammond, Starożytna Macedonia, PIW 1989
A.Keaveney, Lukullus, PIW 1998
K. Kęciek, Kynoskefalaj 197 p.n.e., Bellona 2002 razem z K. Kęciek, Magnezja 190 p.n.e. , Bellona 2003
K. Kęciek, Dzieje Kartagińczyków, Askon-Attyka 2003
T. Kotula, Massynissa, PIW 1976
T. Kotula, Septymiusz Sewerus, Ossolineum 1987
R. Kulesza, Sparta w V-IV wieku p.n.e., Mada 2003-04-24
K. Kumaniecki, Cyceron i jego współcześni, Czytelnik, 1959, 1989
S. Lancel, Hannibal, PIW 1995
 P. Southern, Oktawian August, PIW 2003
J. Vogt, Upadek Rzymu, PIW 1993
G. Walter, Cezar, PIW 1983
J. Wolski, Imperium Arsacydów, SAAW 1996
II. Historia religii
E.R. Dodds, Grecy i irracjonalność, Homini 2002
E.R. Pogaństwo i chrześcijaństwo w epoce niepokoju, Homini 2004
M. Jaczynowska, Religie świata rzymskiego, PWN dowolne wydanie
W. Lengauer, Religijność starożytnych Greków, PWN 1994
S. Oświęcimski, Zeus daje tylko znak. Apollo wieszczy osobiście, Starożytne wróżbiarstwo greckie, PWN 1989
A. Świderkówna, Bogowie zeszli z Olimpu, Wiedza Powszechna 1991
A. Wypustek, Magia antyczna, Ossolineum 2001
rozdziały o religii z podręcznika B. Bravo, E. Wipszycka, Historia Starożytnych Greków, t.I, III
III. Kultura, obyczaje, tematy różne a ważne
 L. Casson, Podróże w starożytnym świecie, Ossolineum 1981
S. Ducin, Sztuka nawigacji w starożytnej Grecji i Rzymie, Wyd. UMCS 1997
P. Grimal, Miłość w Rzymie, PIW 1990
Historia życia prywatnego,t.1 (od cesarstwa rzymskiego do roku tysięcznego), Ossolineum 1998 (rozdziały dotyczące cesarstwa rzymskiego)
J. Meleze-Modrzejewski, Żydzi nad Nilem od Ramzesa do Hadriana, Enigma 2000
A. Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, PIW dowolne
wydanie
J. Wielowieyski, Na drogach i szlakach Rzymian, PIW 1984 
Chętnie przyjmę propozycje lektur zgłoszone przez Was, ale muszę się o nich dowiedzieć nieco przed egzaminem (ale nie na tydzień wcześniej) 
Wielka prośba egzaminatora: nie wybierajcie tych samych książek gdyż umieram z nudów!

-----
Drukuj Wydrukuj tę stronę

VIDEO REPORTAŻE