Metodyka badań wykopaliskowych

Metodyka badań wykopaliskowych

Celem zajęć jest przygotowanie studentów do praktyk wykopaliskowych. Obejmują one  teoretyczną wiedzę o metodach prowadzenia badań wykopaliskowych oraz opanowanie praktycznych umiejętności warsztatowych umożliwiających odpowiednie postępowanie w trakcie wykopalisk.

1. Rodzaje badań wykopaliskowych
badania systematyczne, sondażowe, ratownicze, nadzory archeologiczne

2. Kwerenda i planowanie badań

cel kwerendy, rodzaje informacji, archiwa, biblioteki

3. Rozpoczęcie wykopalisk
formalności związane z uzyskaniem zgody na prowadzenie prac wykopaliskowych

4. Badania wyprzedzające
badania powierzchniowe, sondażowe, odwierty archeologiczne

5. Organizacja badań
organizacja zaplecza technicznego, udział specjalistów z dziedzin pozaarcheologicznych

6. Mapy i plany sytuacyjno-wysokościowe
mapy topograficzne, gleb, plany katastralne, sytuacyjno-wysokościowe

7. Pomiary stanowiska
plany sytuacyjne, magistrale, siatki arowe, stosowane skale

8. Dobór metod badawczych

badania szerokopłaszczyznowe, wykopy wąskoprzestrzenne, wykopy przy reliktach architektonicznych, metody eksploracji warstw i obiektów

9. Tyczenie wykopów
stanowisko płaskie, o własnej formie krajobrazowej, z reliktami architektonicznymi

10. Eksploracja wykopu
sposoby eksploracji, pomiary niwelacyjne, metrykowanie zabytków

11. Dokumentacja opisowa
pojęcie warstwy, obiektu, opis nawarstwień

12. Dokumentacja rysunkowa i fotograficzna
plany, profile ścian wykopów, dokumentacja architektoniczna, fotogrametryczna

13. Wydobywanie i wstępne zabezpieczanie zabytków
wpływ warunków glebowych na stan zachowania zabytków, wydobywanie, wstępna konserwacja, przechowywanie, pobieranie próbek

14. Inwentaryzacja zabytków
zasady klasyfikacji zabytków, kryteria podziału, zasady sporządzania inwentarza znalezisk

15. Opis zabytków
terminologia opisu zabytków i ich elementów

16. Analiza stratygraficzna
plany zbiorcze, ciągi profili, rozwarstwienie stanowiska, chronologia względna i bezwzględna

17. Opracowanie wyników badań
dokumentacja zbiorcza, analiza, sprawozdanie, publikacja
 
Zajęcia praktyczne w terenie

18. Zastosowanie niwelatora
nauka obsługi niwelatora i teodolitu

19. Zakładanie siatki
zastosowanie niwelatora w celu nakładania siatki i pomiarów stanowiska

20. Tyczenie wykopów
nauka tyczenia wykopów  w terenie płaskim, o urozmaiconym ukształtowaniu terenu, przy reliktach architektonicznych

21. Rysunek planu
nauka zakładania siatki, zastosowanie kratownicy, skalowanie wymiarów, wykonanie rysunku

22. Rysunek profilu ściany wykopu lub muru
nauka zakładania siatki pionowej, skalowanie, przekroje, wykonanie rysunku


Literatura obowiązkowa:
Barker P., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994
Harris W., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1992
Hensel W., Teoria i praktyka badań archeologicznych, vol. 1, Wrocław 1986
Kajzer L., Wstęp do badań archeologiczno-architektonicznych, Łódź 1984
Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2000
Pierwsza pomoc dla zabytków archeologicznych, red. Z. Kobyliński, Warszawa 1998
 
Literatura zalecana:
Bitner-Wróblewska A. i in., Nowe możliwości wykorzystania metody planigraficznej w badaniach archeologicznych, „Archeologia Polski”, t. 41, z. 1-2, 1996, s. 7-38
Metodyka badań wykopaliskowych, red. W. Brzeziński, Warszawa 2000
Czajkowski K., Gładki M., Zastosowanie cyfrowej fotogrametrii naziemnej w dokumentacji architektonicznej i archeologicznej, „Monument. Studia i Materiały KOBiDz”, t. 1, red. J. Gąssowski, Warszawa 2004, s. 37-56
Czopek S., Wstęp do muzealnictwa i konserwatorstwa archeologicznego, Rzeszów 2000
Kadrow S., Co datują laboratoria radiowęglowe?, „Światowit”, t. 39, 1994, s. 143-151
Kobyliński Z., Archeologia lotnicza w Polsce. Osiem dekad wzlotów i upadków, Warszawa 2005
Metodyka badań archeologiczno-architektonicznych, red. Z. Kobyliński, Warszawa 1999
Metodyka ratowniczych badań archeologicznych, red. Z. Kobyliński, Warszawa 1999
Kola A., Wilke G., Archeologia podwodna. Cz. 1: Badania w akwenach śródlądowych Europy Środkowej i Wschodniej, Toruń 1985
Zdjęcie Archeologiczne Polski, red. M. Konopka, Warszawa 1981
Kościelecki P., Nadzór jako forma prac archeologicznych. Aspekty konserwatorskie i metodologiczne, Warszawa 2002
Krąpiec M, Ważny T., Dendrochronologia: podstawy metodyczne i stan zaawansowania badań w Polsce, „Światowit”, t. 39, 1994, s. 19-214
Lityńska-Zając M., Wasylikowa K., Przewodnik do badań archeobotanicznych, Warszawa 2005
Mazurowski R., Metodyka archeologicznych badań powierzchniowych, Warszawa – Poznań 1980
Misiewicz K., Metody geofizyczne w planowaniu badań wykopaliskowych, Warszawa 1998
Pazdur A., Pazdur M., Problemy tworzenia chronologii bezwzględnej kultur archeologicznych, „Światowit”, t. 39, 1994, s. 83-104
Pazdur M., Pobieranie, przygotowanie i opis próbek organicznych przeznaczonych do datowania metodą C14, „Archeologia Polski”, t. 24, z. 2, 1980, s. 317-333
Renfrew C., Bahn P., Archeologia, Teorie, Metody, Praktyka, Warszawa 2002
Różycki A. W., Podstawy topografii,  Warszawa 1990
Nauki przyrodnicze i fotografia lotnicza w archeologii, red. W. Śmigielski, Poznań 1998
Ważny T., Dendrochronologia obiektów zabytkowych, Warszawa 1999

-----
Drukuj Wydrukuj tę stronę

VIDEO REPORTAŻE