Zarys archeologii śródziemno-morskiej

Część 1: Starożytny Wschód
Wykład obejmuje Starożytny Bliski Wschód (tj. Anatolię, Syro-Palestynę, Mezopotamię, Iran i Wyżynę Armeńską) w okresie od schyłku IV tys. p.n.e. po podbój przez Aleksandra Wielkiego. Omówione zostaną główne zjawiska historyczno–kulturowe, najważniejsze grupy i kategorie zabytków: od przedstawieniowej sztuki monumentalnej po drobną plastykę; architektura - budowle monumentalne: sakralne, pałacowe, obronne, publiczne, grobowce; domy prywatne; topografia i główne obiekty najważniejszych stanowisk. W podstawowy - „archeologiczny” - tok wykładu wpleciony będzie zarys wiedzy o historii i kulturze duchowej: ludach, pismach i językach, religii i mitologii.
 
1. Środowisko naturalne starożytnych kultur. Geografia fizyczna, klimat, roślinność, surowce.
2. Początki cywilizacji. Powstanie złożonych, zhierarchizowanych społeczności miast–państw (okres Uruk).
3. Wielkie kultury III tysiąclecia. Mezopotamia: okres wczesnodynastyczny, akadyjski, III dynastii z Ur, Anatolia, Syria i Suzjana we wczesnej epoce brązu.
4. Czas przemian. Dynastie amoryckie w Mezopotamii i Syrii, Stare Państwo Hetytów.
5. Świat późnej epoki brązu. Imperium hetyckie, Huryci, Syro–Palestyna, Elam, Babilonia kasycka i pierwsze imperium asyryjskie.
6. Wielkie imperia epoki żelaza. Asyryjczycy, Babilończycy, Medowie, Persowie.
7. Wokół wielkich imperiów. Syro–Palestyna, państwa nowohetyckie, Urartu.
 
Literatura obowiązkowa:
Arnaud D., Starożytny Bliski Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982.
Cywilizacje Starożytne. Przewodnik Encyklopedyczny, Cotterell A. (red.), Łódź 1986 (II wyd.).
Gawlikowska K., Sztuka Mezopotamii, Warszawa 1975.
Gawlikowski M., Sztetyłło Z., Zarys Cywilizacji Świata Starożytnego, Warszawa 1986.
Kaim B., Sztuka starożytnego Iranu, Warszawa 1996
Mierzejewski A., Sztuka Starożytnego Wschodu, 2 tomy, Warszawa 1981.
Roaf M., Mezopotamia (= Cultural Atlas of Mesopotamia and the Ancient Near East), Warszawa 1998.
Śliwa J., Sztuka i archeologia starożytnego Wschodu, Warszawa 1998.
 
Literatura uzupełniająca:
Łyczkowska K., Szarzyńska K., Mitologia Mezopotamii, Warszawa 1981.
McCall H., Mity Mezopotamii, Warszawa 2000
Popko M., Mitologia hetyckiej Anatolii, Warszawa 1976.
Walker C.B.F., Pismo klinowe, Warszawa 1998
 
Część 2: Egipt i Sudan
1. Geografia historyczna Afryki Płn.–Wsch.
Elementy geologii, paleo–morfologii, klimatu, linii brzegowej etc., drogi w Basenie Nilu, kontakt ze światem, surowce: Egipt, Sudan, Synaj, świat.
2. Religia. Systemy teologiczne: Heliopolitański i Hermopolitański, pojęcie Triady - triady wielkich ośrodków religijnych (miast).
3. Rodzaje pisma. Literatura — elementy religii. Wielkie redakcje pism teologicznych: Teksty Piramid, Teksty Sarkofagów, rodzaje Księgi Umarłych, narodziny literatury.
4. Sztuki wizualne — malarstwo i relief, rzeźba, drobna plastyka. Tzw. kanon w sztuce, hieratyczność w przedstawieniach.
5. Wybrane kategorie zabytków. Źródła wiedzy o życiu codziennym, źródła wiedzy o życiu religijnym.
 
Literatura obowiązkowa:
Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. II, opr. Kolendo J., Wipszycka E., Zabłocka J., Warszawa1986
Andrzejewski T., Dusze Boga Re, Warszawa 1967
Andrzejewski T., Opowiadania egipskie, Warszawa 1958
Andrzejewski T., Pieśni rozweselające serce, Warszawa 1963
Baines J., Malek J., Wielkie kultury świata — Egipt, Warszawa 1995
Ägypten (Weltatlas der alten kulturen), München 1980 (cf. wersje ang. i franc.)
Lipińska J., Marciniak M., Mitologia starożytnego Egiptu, Warszawa 1980 (oraz kolejne wydania)
Lipińska J., Sztuka egipska, Warszawa 1982 (oraz kolejne wydania)
Lipińska J., Koziński W., Cywilizacja miedzi i kamienia, Warszawa 1975 Michałowski K., Od Edfu do Faras, Warszawa 1974

-----
Drukuj Wydrukuj tę stronę

VIDEO REPORTAŻE