Wstęp do archeologii

(wykład , + ćwiczenia ,)

Wykład:dr W. Wróblewski,
dr F.M. Stępniowski
pon. 16:45–18:15, Aud. Max., s. D
   
Ćwiczenia:grupa 1D. Szelągczw. 13:15–14:45, s. 2.06
 grupa 2M. Materaśr. 13:15–14:45, s. 1.18
 grupa 3M. Przeździecki,
D. Szeląg
śr. 9:45–11:15, s. 1.10
 grupa 4M. Białowarczukśr. 9:45–11:15, s. 1.09
 grupa 5D. Ławecka,
M. Białowarczuk
śr. 11:30–13:00, s. 1.14
 grupa 6K. Kuraszkiewiczczw. 15:00–16:30, s. 2.07


Opis zajęć


  1. „Cóż to jest — archeologia?” 
    Historia archeologii: od kolekcjonerstwa do współczesnej dziedziny nauki z wyłączeniem historii archeologii na ziemiach polskich 
  2. Archeologia jako nauka historyczna i archeologia jako nauka antropologiczna. 
    Dzieje myśli archeologicznej: od archeologii ewolucjonistycznej do archeologii postprocesualnej
  3. Nie ma jednej archeologii. 
    archeologia osadnicza, archeologia miejska, archeologia podwodna, archeologia „archiwalna”, badania stacjonarne i ratownicze, archeologia „przemysłowa”, archeologia eksperymentalna
  4. Podstawowe pojęcia i definicje (1). 
    typy stanowisk archeologicznych: osady (obozowiska, osady otwarte, osady obronne — w tym grody i zamki), cmentarzyska (płaskie i kurhanowe, ciałopalne i szkieletowe), miejsca kultu religijnego, miejsca pozyskiwania surowców i produkcji, skarby, archeologia prahistoryczna, protohistoryczna i historyczna, archeologia pradziejowa i archeologia klasyczna cywilizacji antycznych
  5. Podstawowe pojęcia i definicje (2). 
    kultura archeologiczna: krąg kulturowy, horyzont kulturowy, grupa kulturowa, stanowisko eponimiczne, obiekty nieruchome i ruchome: artefakty i ekofakty, era, epoka, okres, podokres, faza
  6. Nauki pomocnicze archeologii (humanistyczne). 
    historia, historia sztuki, etnografia, numizmatyka, epigrafika, paleografia, gliptyka, sfragistyka, metrologia
  7. Datowanie w archeologii.
    rachuba czasu, chronologia, periodyzacja, metody datowania absolutnego: chronologia bez-względna - kalendarze historyczne, datowanie fizykochemiczne (metoda radiowęglowa z kalibracją, potasowo–argonowa, termoluminescencja itp.) oraz przyrodnicze (dendrochronologia), metody datowania względnego, w tym stratygrafia pionowa i pozioma
  8. Archeologia nieinwazyjna. 
    badania powierzchniowe (cele i metody AZP), metody geofizyczne (m.in. elektrooporowa, elektromagnetyczna), fotografia lotnicza
  9. Badania wykopaliskowe.
    strategia prowadzenia wykopalisk (w zależności od typu stanowiska, charakteru badań itp.), podstawowe informacje o metodach pomiarowych (sprzęt mierniczy: niwelator i teodolit, łata i pion, ar i hektar; o reperze słów kilka), eksploracyjnych i dokumentacyjnych
  10. Stanowiska jedno– i wielowarstwowe
    warstwy poziome i pionowe, styki międzywarstwowe, między stratyfikacją, w tym o prawie superpozycji, a stratygrafią, graficzne metody odwzorowywania i interpretacji warstw; macierz Harrisa
  11. Podstawy klasyfikacji materiałów archeologicznych. 
    systemy taksonomiczne, pojęcie typu i zasady konstruowania typologii dla różnych kategorii zabytków (kryterium morfologiczne), przykłady typologii np. ceramika, ozdoby, broń itp.
  12. Metoda typologiczna. 
    metoda typologiczna jako narzędzie konstruowania systemów chronologii względnej (seriacje i metoda korelacji cech), metody statystyczno–matematyczne wykorzystywane w archeologii
  13. Dzieje archeologii. 
    archeologia w Polsce, archeologia na Uniwersytecie Warszawskim
  14. Archeologia w systemie nauk historycznych. 
    podstawowe pojęcia i cele metodologii historii: metodologia i metodyka, postępowanie dedukcyjne i indukcyjne, krytyka źródeł (zewnętrzna i wewnętrzna), hipotezy badawcze
  15. Kwerenda źródłowa 
    archiwalna, bibliograficzna, muzealna); onomastyka i toponomastyka. Zasady konstruowania katalogów tematycznych (np. katalogu stanowisk archeologicznych
  16. Nauki pomocnicze archeologii (przyrodnicze i techniczne)
    antropologia fizyczna, archeozoologia, palynologia, dendrologia, paleoekologia, petrografia; metaloznawstwo, traseologia
  17. Archeologia osadnicza: pojęcie „zdjęcia archeologicznego”.
    Wyniki badań archeologicznych (powierzchniowych i wykopaliskowych), przyrodniczych (m.in. paleohydrografia, geomorfologia, gleboznawstwo) i toponomastycznych. Archeologia środowiska.
  18. Archeologia bez łopaty i łaty. 
    metodyka archeologicznych badań podwodnych, interpretacja zdjęć lotniczych w inwentaryzacji stanowisk archeologicznych
  19. Antropologia kulturowa - historia - archeologia. 
    badania interdyscyplinarne w archeologii, blaski i cienie etnoarcheologii
  20. Badania archeologiczno–architektoniczne. 
    specyfika prac archeologicznych przy obiektach architektury, metody badań historyczno–artystycznych (ikonografia i ikonologia), obiekty architektury jako źródła historyczne (w tym historii techniki) i artystyczne, podstawowe pojęcia i terminy dotyczące obiektów architektonicznych
  21. Metody i zasady wstępnej konserwacji zabytków archeologicznych.
    ceramika, zabytki metalowe, zabytki z surowców organicznych (drewno, skóra, tkaniny), zabytki kamienne, zasady przechowywania zbiorów archeologicznych i archiwizacji danych
  22. Po wykopaliskach. 
    zasady opracowywania wyników badań terenowych, rodzaje publikacji naukowych: sprawozdania, monografie, syntezy; recenzje, omówienia i polemiki, systemy cytowania literatury, przypisy, bibliografie
  23. Międzynarodowe normy prawne dotyczące archeologii.
    prawodawstwo archeologiczne w Polsce, zagrożenia dziedzictwa archeologicznego: grabież stanowisk, czarny rynek dzieł sztuki starożytnej i zabytków pradziejowych
  24. Etyka w archeologii. 
    formy ochrony krajobrazu i dziedzictwa archeologicznego, muzealnictwo i popularyzacja w archeologii (m. in. muzea, parki i skanseny archeologiczne, festyny i pakiety edukacyjne)


Literatura


Literatura obowiązkowa:
Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa 2000
Renfrew C., Bahn P., Archeologia. Teorie. Metody. Praktyka, Warszawa 2002
 
Literatura uzupełniająca:
Abramowicz A., Historia archeologii polskiej w XIX i XX w., Warszawa — Łódź 1991
Arnold J.H., Historia, Warszawa 2001
Bahn P., Archeologia, Warszawa 1997
Coles J., Archeologia doświadczalna, Warszawa 1977
Gąssowski J., Z dziejów polskiej archeologii, Warszawa 1970
Hodder I., Czytanie przeszłości. Współczesne podejścia do interpretacji archeologii, Poznań 1995
De Laet S.J., Archeologia i jej problemy, Warszawa 1960
Międzynarodowe zasady ochrony i konserwacji dziedzictwa archeologicznego, red. Z. Kobyliński, Warszawa 1998
Pierwsza pomoc dla zabytków archeologicznych, red. Z. Kobyliński, Warszawa 1998
Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 1983
Topolski J., Metodologia historii, Warszawa 1984


-----

Drukuj Wydrukuj tę stronę

VIDEO REPORTAŻE